Status:

Bardzo nietypowy Crookston Castle został ulokowany na miejscu znacznie wcześniejszego, drewniano – ziemnego założenia.
Z oryginalnej, wybudowanej najprawdopodobniej w drugiej połowie XII wieku warowni sir Roberta de Croc, do dnia dzisiejszego zachowała się przede wszystkim imponująca fosa, o średnicy około 20 metrów i głębokości 3.6 – 3.9 metrów. Wysokość zewnętrznego nasypu mogła oryginalnie wynosić około 3 metrów.
Na wschodnim odcinku fosy wciąż można także zauważyć fundamenty prostokątnego budynku o wymiarach 15 na 8 metrów. Przyjmuje się, że mogą to być pozostałości ufundowanej około roku 1180 kaplicy.
Położony na planie litery „X” zamek, własność rodu Stewarts of Darnley, zastąpił starszą budowlę na przełomie XIV i XV wieku.
Centralna, prostokątna w planie wieża Crookston posiada wymiary 19 na 12 metrów. Szerokość jej północnej ściany wynosi 3.9 metrów. Ściana południowa mierzy 3.2 metrów. Grubość nieco ukośnie położonej ściany zachodniej mierzy z kolei 2.7 metrów. Co może wydawać się zaskakujące, szerokość ściany wschodniej, a więc położonej na wprost jedynej drogi poprowadzonej przez fosę, wynosi jedynie 1.8 metra.
Doskonale chronione główne wejście do zamku ulokowane jest na poziomie dziedzińca, w ścianie północnej. Osłonięte dwiema narożnymi wieżami wyposażone było w parę solidnych drzwi i masywną bronę. Wewnętrzne drzwi były dodatkowo wzmocnione, bardzo nietypową boczną sztabą. O ile zdecydowana większość tego typu zabezpieczeń była zwykle osadzona w grubości przylegającego do wejścia muru, to w Crookston, w momencie otwarcia głównych drzwi była ona przesuwana w kierunku wschodnim do narożnej wieży północno – wschodniej… blokując jednocześnie przejście w osadzonej w niej klatce schodowej. Z położonego pomiędzy obydwoma drzwiami niewielkiego przedsionka, poprzez proste schody poprowadzone w grubości północnego muru (w kierunku zachodnim) można było także przejść do położonego na pierwszym piętrze hallu.
Poniżej nich w niewielkim, lecz starannie wykończonym zakamarku została ulokowana studnia, którą obsługiwał specyficzny rodzaj dźwigu. Jego mechanizm był osadzony w trzech głębokich wnękach w murze północnym centralnej wieży. Otwory te są doskonale widoczne one od zewnętrznej strony muru (na prawo od głównego wejścia).
Dostęp do studni był możliwy jedynie z położonej na parterze głównej wieży piwnicy z ciekawym kolebkowym sklepieniem, wzmocnionym masywnymi gurtami. Jeden z tych łuków, na wschodnim krańcu pomieszczenia, został dość niezwykle oparty o nadproże wejściowych drzwi. Dość skromną porcję dziennego światła w tym pomieszczeniu zapewniały szczelinowe okienka. Z uwagi, że umieszczone są one dość wysoko nad poziomem podłogi, to dostęp do nich umożliwiały osadzone w ich ostrołukowych wewnętrznych wnękach schodki.
Najbardziej imponującym pomieszczeniem Crookston był wysoki na 8.3 metrów główny hall z ostrołukowym sklepieniem. Jego sporych rozmiarów kominek osadzony był w ścianie wschodniej. Nie jest jednak wykluczone, że kolejny mógł się także znajdować w zachodniej, obecnie zniszczonej części komnaty. Dwa z zachowanych okien z bocznymi, kamiennymi siedzeniami położone są od północnej i południowej strony. We wnęce północnego okna zostały dodatkowo umieszczone dwie półki ścienne. Jedna z nich pełniła rolę sejfu.
Przejście do kolejnego piętra głównej, centralnej wieży oraz komnat ulokowanych w obydwu wschodnich wieżach zapewniały spiralne schody osadzone w południowo – wschodnim rogu hallu.
Na każdym z rogów głównego bloku zamku oryginalnie znajdowały się wysokie, 5-cio kondygnacyjne wieże, ulokowane na planie kwadratu o wymiarach około 6 metrów kwadratowych.
Do dnia dzisiejszego, w całości zachowała się niestety tylko jedna z nich: północno – wschodnia.
W jej parterowej części znajdował się ponury, wyposażony zaledwie w niewielki wentylacyjny otwór, loch. Dostęp do niego był możliwy jedynie poprzez właz w stropie z położonej powyżej stróżówki. Na trzech kolejnych piętrach wieży ulokowane były z kolei komnaty mieszkalne. Każda z nich wyposażona była między innymi w niewielki kominek i pojedyncze okienko. Wieża ta została odrestaurowana w XIX wieku. W tym samym czasie częściowo odbudowano także wieżę południowo – wschodnią oraz ostatecznie usunięto nikłe pozostałości obydwu wież zachodnich, zniszczonych pod koniec XV wieku. Zgodnie z zachowanymi relacjami na parterze wieży północno – zachodniej ulokowana była kuchnia. Dolne piętra wieży południowo – zachodniej służyły z kolei jako spiżarnie.

Historia Crookston Castle

Chociaż otaczający zamek szaniec powszechnie uważa się za oryginalną część warowni sir Roberta de Croc, to wyniki przeprowadzonych w jego obrębie w roku 2000 przez pracowników University of Glasgow badań archeologicznych, nie wykluczają jednoznacznie możliwości, że jest on jednak znacznie starszy. Równie dobrze obwarowania te mogły być wykonane nawet w epoce żelaza. Z pewnością jednak, warownia Crookston, wbrew głoszonym czasami hipotezom, nigdy nie przyjęła postaci typowego gródka stożkowatego.
W roku 1330 posiadłość ta, wraz z oryginalną warownią została wykupiona przez sir Alan’a Stewart’a (zm. 1333). Po jego śmierci w bitwie pod Hallidon Hill (19 lipca 1333) Crookston najprawdopodobniej został włączony do Korony, po czym w roku 1361 powrócił w ręce syna sir Alana – sir John’a Stewart’a of Darnley (zm. przed 1369). Jego potomkowie, na przełomie XIV i XV wieku zastąpili też stary, drewniany zamek zachowaną częściowo do dnia dzisiejszego kamienną warownią.
W roku 1489, podczas rebelii sir John’a Stewart’a (przed 1430 – 1495), Lorda Dranley i 1-ego hrabiego Lennox (drugiej kreacji tytułu) Crookston został zaatakowany przez królewskie wojska. W zakończonym pełnym sukcesem oblężeniu wzięła udział, ściągnięta z edynburskiego zamku, słynna Mons Meg. Potrafiąca wystrzelić od 8 do 10 razy dziennie, pociskami ważącymi do 180 kilogramów, potężna bombarda dokonała w zamku poważnych zniszczeń. Kompletnie zburzone zostały wówczas między innymi obydwie zachodnie wieże. Nie jest wykluczone, że zostały one następnie częściowo odbudowane. Z pewnością jednak nie do ich oryginalnych wysokości. Pomimo buntowniczej postawy sir Johna – król James IV (1473 – 1513) pozwolił mu zatrzymać zamek wraz z całą posiadłością. Ziemie te przeszły następnie na własność jego syna – sir Matthew Stewart’a, 2-ego hrabiego Lennox (1488 – 1513). Sir Matthew poległ wraz z James’em IV i większością znaczniejszej szkockiej szlachty w bitwie z Anglikami pod Flodden, dnia 9 września 1513 roku.
Crookston został ponownie zaatakowany w roku 1544 przez połączone oddziały sir James’a Hamilton’a (ok. 1516 – 1575), 2-ego hrabiego Arran, Regenta Szkocji i David’a Beaton’a (ok. 1494 – 1546), kardynała i arcybiskupa St Andrews. Przyczyną tego konfliktu był walka o prawo do opieki nad małoletnią królową Marią Stuart (1542 – 1587). W czasie, gdy Hamilton wraz z Beatonem szturmowali Crookston, główną siedzibę rodu Stewart’ów of Darnley, to jej właściciel sir Matthew Stewart (1516 – 1571), 4-ty hrabia Lennox zajęty był obroną zamku Glasgow. W następnych latach Crookston przeszedł na własność syna sir Matthew – Henry’ego Stewarta, Lorda Darnley (1545 – 1567). Według legendy, to właśnie wśród wiekowych cisów, otaczających niegdyś Crookston, w roku 1565 Henry poprosił o rękę królowej Marii. Niestety drzewa te zostały wycięte w roku 1816. Z jednego z nich został jednak wykonany model zamku, wystawiony obecnie w Pollok House.
Małżeństwo Henry’ego i Marii nie układało się jednak zbyt pomyślnie i już po zaledwie 6 miesiącach doszło do separacji. Darnley pozostał jednak prawnie mężem Marii, aż do roku 1567, kiedy to w nocy 10 lutego został zamordowany dość tajemniczych okolicznościach. Fakt, że już po trzech miesiącach Maria poślubiła James’a Hepburn’a (ok. 1534 – 1578), 4-ego hrabiego Bothwell, głównego podejrzanego o morderstwo jej poprzedniego męża, generuje zasadne pytania o jej udział w tej zbrodni.
W roku 1572 Crookston przeszedł na własność młodszego brata Henry’ego – sir Charles’a Stuart’a (1555 – 1576), 1-ego hrabiego Lennox (trzeciej kreacji tytułu).
W kolejnych latach posiadłość kilkakrotnie zmieniała właścicieli, aż w roku 1757, jej ówczesny właściciel sir William Graham (1712 – 1790), 2-gi książę Montrose sprzedał ją sir Walterowi Maxwell of Auldhouse (1732 – 1762), 4-emu baronetowi Maxwell. W kolejnych latach ostatecznie opuszczony zamek popadł w znaczną ruinę. Jednak w roku 1847, dla uczczenia wizyty królowej Wiktorii (1819 – 1901) w Glasgow, sir John Maxwell, 8-my baronet Maxwell (1791 – 1865) częściowo go odrestaurował.
W roku 1931, sir John Stirling – Maxwell (1866 – 1956), 1-ty baronet Maxwell jako jeden z założycieli organizacji National Trust for Scotland i jej pierwszy wiceprezydent (od roku 1943 także prezydent) przekazał na jej rzecz zamek Crookston.
Tym samym stał się on pierwszym obiektem pod opieką NTS. Obecnie jest on jednak zarządzany przez Historic Scotland.

Znani szkoccy poeci: Robert Burns (1759 – 1796), William Motherwell (1797 – 1835) i Robert Tannahill (1774 – 1810), a także sam sir Walter Scott (w noweli “Opat”) sugerowali, że ukryta wśród wspomnianych wyżej cisów w Crookston, królowa Maria obserwowała nieszczęśliwy dla niej przebieg bitwy pod Langside, dnia 13 maja 1568. Z uwagi jednak na ukształtowanie terenu wydaje się to być niemożliwe. Po klęsce jej armii Maria postanowiła szukać schronienia u swej kuzynki królowej Anglii – Elżbiety I (1533 – 1603). Tam, zamiast oczekiwanej pomocy Maria została uwięziona na kolejnych 19 lat. W końcu, dnia 8 lutego 1587 roku został ścięta na zamku Fotheringhay.

Crookston Castle można zwiedzać (bezpłatnie) przez cały rok, o prawie każdej porze (najczęściej od rana od zmierzchu).

Więcej informacji na temat godzin otwarcia zamku można znaleźć na stronie Historic Scotland:
http://www.historic-scotland.gov.uk

lub pod numerem telefonu: (+44) 0141 8839606

Kilmartin Castle jest raczej niewielką, mieszkalno – obronną wieżą położoną na planie litery „Z”.
Jej główny, prostokątny w planie dwupiętrowy blok o wymiarach 12.2 na 7.6 metrów położony jest w linii północ – południe. Na jego dwóch rogach: północno – wschodnim i południowo – zachodnim zostały umieszczone okrągłe wieżyczki, każda o zewnętrznej średnicy około 3.6 metrów. Podczas, gdy pierwsza z nich mieściła komnaty mieszkalne, to w drugiej osadzone zostały spiralne schody, łączące wszystkie kolejne piętra wieży. Dodatkowa, półokrągła u swej podstawy klatka schodowa przystaje także do zachodniej ściany głównego bloku. W swym górnym biegu klatka ta przyjmuje już postać pełnego okręgu o zewnętrznej średnicy 2.1 metrów.
Na parterze głównego bloku znajdują się trzy pomieszczenia, wszystkie posiadające kolebkowe sklepienia. Największym z nich była położona od północnej strony kuchnia. Jej sporych rozmiarów palenisko (3.9 na 1.2 metrów) zostało ulokowane w północnej części pomieszczenia. Co ciekawe, wyposażone jest ono w poprowadzoną, także przez północną ścianę kamienną rynnę, dzięki której do kuchni mogła być dostarczana z zewnątrz świeża woda. Kolejne dwa pomieszczenia służyły zapewne jako spiżarnie. Komunikację pomiędzy nimi zapewniał położony od zachodniej strony wąski (na około 1 metra), także przykryty kolebkowym sklepieniem pasaż.
Na pierwszym piętrze głównego bloku został ulokowany hall, obszerna komnata o wymiarach 7.9 na 5.1 metrów oraz położona od północnej strony prywatna komnata. Hall posiadał duży kominek osadzony w zachodniej ścianie oraz niewielką garderobę, znajdująca się w południowo – wschodnim rogu pomieszczenia. Dostęp dziennego światła zapewniały tutaj trzy, raczej małe okienka położone od wschodniej strony oraz nieco większych rozmiarów pojedyncze okna w ścianach zachodniej i południowej. Prywatna komnata posiadała kominek osadzony w ścianie północnej oraz pojedyncze okna od strony wschodniej i zachodniej. Dodatkowe pomieszczenia mieszkalne znajdowały się także na posiadającym schodkowe szczyty poddaszu.
Kilmartin Castle wyposażony był także w liczne otwory strzelnicze. Większość z nich został osadzona w parterowej części obydwu wież narożnych (po cztery w każdej). Dodatkowe dwie ambrazury znajdowały się także w górnej części wieży południowo – zachodniej. Do obrony mogły być wykorzystane także niewielkie okienka wieży, oryginalnie wyposażone w masywne, żelazne kraty. Dostęp do wieży był możliwy jedynie od zachodniej strony, poprzez wspomniany wcześniej ulokowany na parterze pasaż. Ponad głównymi, oryginalnie z pewnością odpowiednio wzmocnionymi drzwiami, został umieszczony panel herbowy. Niestety jego detale wraz z upływem czasu uległy całkowitemu zniszczeniu.

Kilmartin Castle został wybudowany przez John’a Carswell’a (Seon Carsuel, ur. ok. 1522 – 1572), prałata, znanego humanistę i protestanckiego reformatora szkockiego kościoła. Po nominacji na stanowisko Protestanckiego Biskupa Wysp (Protestant Bishop of Isles lub Bishop od Sodor) opuścił Kilmartin Castle i przeprowadził się do pobliskiego Carnaserrie Castle. Kilmartin w roku 1674 przejęli Campbell’owie. Okoliczne posiadłość oraz zamek zostały splądrowane w trakcie tzw. “Rebelii Monmouth’a” (uzurpatora do tronu Anglii – księcia James’a Scott’a, 1-ego księcia Monmouth (1649 – 1685)) w roku 1685.
Zamek pozostał własnością rodu Campbell, aż do roku 1922. Opuszczony budynek przez następne lata popadał w coraz to większą ruinę. Dopiero w latach 90-tych XX wieku został wykupiony i odrestaurowany przez prywatnego inwestora. Podczas tej renowacji zamurowano między innymi wszystkie otwory strzelnicze.

Status:

Dwa niewielkie fragmenty muru są dzisiaj jedyną pozostałością po XVI-wiecznym zamku Posso. Jego główny budynek, niewielka mieszkalno – obronna, położona na planie prostokąta o wymiarach 9.3 na 7.4 metrów i murach dochodzących do około 1.3 metra szerokości, została umieszczona w północno – zachodnim rogu dziedzińca. Ten, oryginalnie otoczony masywnym murem został z kolei ulokowany na dość nietypowym planie litery „L” i posiadał wymiary 23.2 na 20.7 metrów.
Do dnia dzisiejszego z wieży zachował się jedynie fragment jej zachodniej ściany, wznoszący się na poziom pierwszego piętra.
W niewielkiej odległości od niej, w kierunku południowym, można dostrzec także zarys kolejnego budynku. Przykryte w całości darnią fundamenty wskazują, że był on położony na planie prostokąta o wymiarach 10 metrów (w linii północ – południe) na 7.3 (w kierunku wschód – zachód). Kolejny, jednopiętrowy budynek znajdował się także na wschód od głównej wieży. Wybudowany na planie prostokąta posiadał wymiary 20 (w kierunku północ – południe) na 6.7 metrów (wschód – zachód) oraz mury o szerokości ok. 0.8 metra. Dodatkowo, do centralnej części jego zachodniej ściany, przylegało niewielkie skrzydło, najprawdopodobniej wieżyczka schodowa. Z budynku tego, do dnia dzisiejszego zachował się jedynie fragment jego południowej ściany.
Na południe od całego kompleksu, w kierunku niewielkiego strumyka Tower Burn znajdowały się ponadto sad i zamkowe ogrody. Ulokowane one zostały na 5 tarasach o łącznej długości około 29 metrów i szerokości wahającej się od około 14 do 3 metrów. Pośrodku najwyżej położonego tarasu widnieją ślady prostokątnego ogrodzenia o wymiarach 4.5 na 2.7 metrów. Z kolei na południowym krańcu najszerszego z tarasów zachowały się fragmenty wewnętrznej platformy o wymiarach 4.2 na 3.9 metrów otoczonej niewielkim szańcem.
Zamykający całość rów posiadała około 2.4 metrów szerokości i maksymalnie 1.2 metra głębokości. Wydaje się, że cała ta konstrukcja pełniła rolę ozdobnego stawu, zasilanego niegdyś wodą z pobliskiego strumyka.

 
Historia Posso Tower

Najstarszą częścią kompleksu była najprawdopodobniej sama wieża. Datę jej powstania określa się na pierwszą połowę XVI wieku. Otaczające je budynki zostały jednak wybudowane w krótkim odstępie czasu.
Posiadłość należała do rodziny Bairds of Posso.
Pierwszy znany przedstawiciel rodu – Thomas Baird w roku 1296 pełnił funkcję szeryfa miasta Peebles. Utraconą w wyniku I-szej Wojny o Szkocką Niepodległość (1296 – 1328) rodziną posiadłość sir Thomas odzyskał po złożeniu przysięgi wierności królowi Anglii – Edwardowi I (ur. 1239 – zm. 1307). Syn Thomasa, także Thomas otrzymał potwierdzenie do praw Posso z rąk króla Szkocji Roberta III (ok. 1337 – 1406).
Kolejny z rodu – sir Gilbert Baird of Posso (1475 – 1513) zginął podczas bitwy pod Flodden, dnia 9 września 1513 roku.
W roku 1544 połowa posiadłości Posso przeszła, na podstawie kontraktu małżeńskiego pomiędzy Elizabeth Baird i sir Michael’em Naesmyth, w ręce rodu Naesmyths (Naesmith). Z czasem cała ziemia wraz z zamkiem znalazła się w ich posiadaniu.
Michael Naesmith of Posso walczył u boku królowej Marii Stuart (ur. 1542 – zm. 1587) pod Langside dnia 13 maja 1568 roku. Po przegranej bitwie został on skazany na banicję, a posiadłość Posso została przejęta przez Jamesa Stewarta (ok. 1531 – 1570), 1-ego hrabiego Moray i Regenta Szkocji. Wkrótce jednak pozwolono mu powrócić do kraju oraz zwrócono rodzinną posiadłość.
W roku 1588, dwóch wnuków sir Michaela – John i Michael zostało zabitych w Edynburgu w wyniku poważnego konfliktu z rodem Scotts of Tushielaw. Spór ten, obfitujący w podobne tragiczne epizody toczył się przez wiele następnych lat.
Sir Thomas Naesmith pełnił funkcję Królewskiego Sokolnika na dworze króla Jamesa VI (1566 – 1625). Tą samą funkcję pełnił jego syn James, względem króla Charlesa I (1600 – 1649).
Zamek Posso został zniszczony w roku 1775 i niedługo później zastąpiony przez pobliski Posso House.
Rodzina Naesmith mieszka obecnie w Wiltshire w Anglii.

Status:

Rough Castle jest najlepiej zachowanym z wszystkich 19 fortów ulokowanych wzdłuż tzw. Wału Antoniusza (lub Wału Antonina). Jest przy tym drugim najmniejszym fortem tych umocnień. Jego powierzchnia wynosi jedynie 68 metrów kwadratowych. Wraz z otaczającymi go licznymi szańcami powierzchnia ta wynosi około 0.64 hektara. Oryginalnie fort posiadał kilka kamiennych budowli, między innymi: główną kwaterę, dom dowódcy, żołnierskie baraki, łaźnię oraz spichlerz. Niestety budynki te nie zachowały się do czasów współczesnych. Ich fundamenty zostały jednak odkryte podczas kolejnych badań archeologicznych przeprowadzonych w Rough w latach 1902 – 1903, 1930 oraz 1957 – 1961. Dzięki odnalezionym wówczas licznym artefaktom ustalono, że fort był bazą dla około 480-cio osobowego oddziału VI-tej Kohorty z Nervii. Żołnierze tej kohorty (Nerwiowie) rekrutowali się w większości z terenów podbitej przez Rzymian prowincji Gallia Belgica (obecnie tereny południowego Beneluxsu, północno – wschodniej Francji i zachodnich Niemiec). Od wschodniej strony do fortu przylegał też, dwukrotnie od niego większy i podobnie otoczony wysokim wałem aneks. W jego wnętrzu mieściły się najprawdopodobniej dodatkowe budynki gospodarcze oraz plac ćwiczeń.
Rough Castle, wraz z pozostałymi fortami (między innymi: Bar Hill Fort, Castlecary czy Dullatur) stanowił główny element obronny Wału Antoniusza (zwanego też czasami Murem Antoniusza), wybudowanego w latach 142 – 154, z polecenia rzymskiego cesarza Antoninusa Piusa (Antonin Pius; ur. 86 – zm. 161. Ciągnąc się od Carriden, w pobliżu Bo’ness nad zatoką Forth, aż do Old Kilpatrick nad rzeką Clyde, przecinał centralny pas Szkocji (w jej najwęższym miejscu) na długości około 64 kilometrów. Mający pełnić rolę północnej granicy Cesarstwa Rzymskiego i jednocześnie stanowić główną zaporę przeciwko zbrojnym napadom Piktów pozostał w użyciu przez jedynie 20 lat.
Będący faktycznie rodzajem imponującego szańca Wał Antoniusza składał się z wysokiego ziemnego nasypu i głębokiej fosy. Wybudowany na murowanym fundamencie o szerokości, aż 4.3 metrów ziemny wał, oryginalnie wznosił się na wysokość około 3.6 metrów. Na jego szczycie został także osadzony chodnik straży osłonięty drewnianym przedpiersiem. Chroniąca go fosa posiadała około 3.6 metrów głębokości i aż 12 metrów szerokości. Na jej zewnętrznej krawędzi znajdował się kolejny, lecz już raczej niezbyt wysoki ziemny wał. W przypadku Castle Rough dodatkową, zewnętrzną ochronę najbardziej narażonej na atak północnej bramy fortu stanowiły tzw. lilie. Były to głębokie na około 1 metra, owalne doły z umieszczonymi w nich zaostrzonymi palikami. Odpowiednio zamaskowane stanowiły one dość skuteczną zaporę przeciwko niespodziewanym, przeprowadzanym zwłaszcza w nocy, atakom Piktów.
Zgodnie z oryginalnymi założeniami ochronę Wał Antioniusza miały wspomagać rozlokowane co 10 kilometrów obronne forty. W związku jednak z dużą aktywnością Piktów zapadła decyzja o ich znacznym zagęszczeniu. W tej sytuacji zdecydowano o budowie 19 fortów (do tej pory odkryto 17 z nich), w odstępie około 3.3 kilometrów. Dodatkowo pomiędzy nimi zostały też osadzone niewielkie, lecz także obronne strażnice. Doskonałą komunikację pomiędzy nimi zapewniała z kolei szeroka na około 6 metrów, utwardzona droga.
Castle Rough był użytkowany przez Rzymian najprawdopodobniej w okresie pomiędzy latami 142 – 164.
Podczas licznie przeprowadzanych w obrębie fortu wykopalisk odnaleziono między innymi: mocno skorodowana głowica żelaznego topora, ostrze noża czy fragment dębowego wiosła (lub łopaty używanej w młynie). Szczególnie ciekawym znaleziskiem była aleksandryjska moneta z okresu panowania cesarza Maksymina Traka (Gaius Iulius Verus Maximinus, 172/173 – 228).

Obiekt można zwiedzać (bezpłatnie) o każdej rozsądnej porze.

Status:

Zamek położony jest na niewielkiej wyspie na jeziorze Loch Clunie.
Mury oryginalnej, położonej na planie prostokąta warowni mierzą około 1.5 metra szerokości. Budynek ten mieścił trzy piętra. Tradycyjnie na parterze znajdowało się pomieszczenie gospodarcze (kuchnia i spiżarnia) z kolebkowym sklepieniem. Wejście do niego prowadziło z poziomu dziedzińca od strony wschodniej. W jego południowej ścianie zostało osadzone dość dużych rozmiarów palenisko z łukowatym nadprożem. Dostęp dziennego światła zapewniały w nim natomiast liczne szczelinowe otwory. Niestety większość z nich została zamurowana w XVIII lub XIX wieku. Dwa niewielkie okienka widoczne w południowej i zachodniej ścianie zostały przebite w późniejszym okresie. W grubości południowej ściany tego pomieszczenia zostały także umieszczone proste schody dające dostęp do położonego na pierwszym piętrze hallu. Od drugiej połowy XVI wieku, po znacznej przebudowie zamku, schody te jednocześnie pozwalały na przejście do jednej z komnat nowego, wschodniego skrzydła. Budynek ten był znacznie wyższy od oryginalnej wieży i mieścił, aż 5 pięter. Od jego południowej strony została także dobudowana okrągła wieżyczka schodowa. W niej też zostało ulokowane nowe, główne wejście. Jego ochronę stanowił przede wszystkim umieszczony wysoko, u samego szczytu wspomnianej wieżyczki machikuł. Niestety, do dnia dzisiejszego zachowała się tylko jedna z jego kamiennych konsol.
W trakcie budowy wschodniego skrzydła przebudowano także starszą wieżę, osadzając w niej między innymi kolejne, raczej niewielkie kominki. Jej parterową część przedzielono z kolei ścianą, oddzielając w ten sposób kuchnię od spiżarni. Do tej ostatniej dodano także wówczas ciekawe półki ścienne. Górne piętra nowego skrzydła natomiast w całości zostały zaadoptowane na pomieszczenia mieszkalne. Pokoje służby lub magazyny mogły znajdować się także na poddaszu budynku.
Kolejne etapy przebudowy zamku miały miejsce zarówno w XVIII, jak i XIX wieku. W tym czasie okna w hallu oryginalnej wieży zostały znacznie powiększone. Przebudowie uległo też górne piętro wieży, oryginalnie mieszczące prywatną komnatę oraz sypialnię budowniczego zamku Clunie – George’a Brown’a (ur. ok. 1438 – zm. 1515), biskupa Dunkeld. Dodatkowo zamurowane zostało przejście z kuchni do hallu oraz jednej z komnat wschodniego skrzydła. W dalszej kolejności przebudowano także wszystkie parterowe pomieszczenia Clunie. W wspomnianym wyżej dużym palenisku kuchni oryginalnej wieży zostały umieszczone trzy mniejsze.
Od północnej strony wieży wybudowano także parterowy budynek nowej kuchni.

Historia Clunie Castle
 
Według relacji znanego szkockiego architekta John’a Mylne (1611 – 1667) w latach 1452 – 1475, podczas kadencji biskupa Dunkeld – Thomas’a Lauder’a (1395 – 1481) wyspę na jeziorze Clunie wykorzystywali jako swoją główną bazę lokalni bandyci i złodzieje. Zostali usunięci z niej siłą dopiero za kadencji biskupa Brown’a (urząd ten sprawował od roku 1481, aż do swojej śmierci w roku 1515). Z jego też inicjatywy na wyspie wybudowano następnie masywną wieżę Clunie. Prace konstrukcyjnie nad nią były prowadzone na przełomie lat 1485 i 1514, z użyciem materiału pobranego z „pierwszego” zamku Clunie – letniej rezydencji króla Malcolm’a Canmore (1031 – 1093). Niewielkie fragmenty tej warowni zachowały się na szczycie wysokiego kopca, ulokowanego tuż nad samym brzegiem jeziora, w odległości około 200 metrów od wyspy w kierunku zachodnim.
Z zachowanych dokumentów Dunkeld Rental wynika, że do roku 1506 została wybudowana jedynie parterowa część wieży (wraz z kolebkowym sklepieniem) oraz położony nieco na wschód od niej spichlerz. W tym samym czasie brzeg wyspy został otoczony raczej niewielkim murem. Jedyna przystań, (najprawdopodobniej molo), znajdowała się w południowej części wyspy. W roku 1507 na wyspie wybudowano także niewielką kaplicę pod wezwaniem St Catherine (św. Katarzyny). W późniejszym okresie budynek ten został jednak całkowicie zburzony, a na jego miejscu powstał wspomniany wyżej budynek nowej kuchni. W trakcie przeprowadzonych w tym miejscu w XVIII wieku badań archeologicznych odnaleziono sporą ilość ludzkich kości, co też zdaje się potwierdzać teorię o dokładnej lokalizacji tej świątyni. Najprawdopodobniej też, po jej zburzeniu nowa kaplica została ulokowana w komnacie na pierwszym piętrze wschodniego skrzydła (przyległej do hallu oryginalnej wieży).
W trakcie kolejnych prac podjętych w Clunie w latach 1506 – 1515 została ukończona wschodnia ściana wieży wraz z jej północnym szczytem. W latach 1512 – 1513 ukończono także budowę nowej przystani dla nowego zamku, ulokowanej najprawdopodobniej u podnóża kopca zamku Malcolm’a Canmore.
W roku 1562, kolejny biskup Dunkeld – Robert Crichton (zm. 1585) sprzedał posiadłość Clunie wraz z zamkiem dla swojego kuzyna sir Roberta Chrichton of Elliok (zm. ok. 1586), Lorda Advocate of Scotland (Lord Adwokat wciąż jest naczelnym urzędnikiem prawnym w Szkocji). Jego syn – słynny James Chrichton (1560 – 1582), znany bardziej pod przydomkiem „Wspaniałego Chrichton’a” spędził na wyspie znaczną część swojego dzieciństwa. James Chrichton posługujący się swobodnie, aż 12 językami i będący równie dobrze zaznajomiony z arkanami przedmiotów ścisłych, muzyki, szermierki czy jazdy konnej, w wieku 20 lat wyruszył w podróż na kontynent. Wkrótce został też osobistym nauczycielem Vincenzo Gonzagi, przyszłego księcia Mantui i Montferrat (1562 – 1612). W nocy 3 lipca 1582 roku, tuż po opuszczeniu mieszkania swojej kochanki James został zaatakowany na ulicy przez grupę zamaskowanych mężczyzn. Dzięki swoim ponadprzeciętnym umiejętnościom szermierczym Crichton zdołał pokonać prawie wszystkich przeciwników. Kiedy jednak zbliżył się do ostatniego z nich, najwyraźniej pełniącego rolę przywódcy bandy, ten natychmiast odsłonił swoją twarz. Według najbardziej rozpowszechnionej wersji tego wydarzenia Chrichton ujrzawszy wówczas przed sobą nikogo innego, jak samego… Vincenzo Gonzagę natychmiast przed nim ukląkł, jednocześnie oddając mu swoją szpadę. Gonzaga odebrał ją po czym z całych sił wbił prosto w serce James’a. „Wspaniały Chrichton” zmarł w wieku zaledwie 22 lat.
Zamek Clunie pozostał w użyciu przynajmniej do początków XX wieku. Jeszcze w połowie tego stulecia cały budynek był dokładnie zadaszony. Dopiero w latach 60-tych XX wieku wieku został podpalony przez wandali i ostatecznie opuszczony.

Status: – * – Hotel.
Typ:  Zamek neogotycki (Castellated mansion)
Data:  od XIX wieku.
Położenie: w mieście Menstrie, na ulicy Long Row. Stirling & Falkirk
Numer według map “Ordance Survey”: NS 853971

 
Broomhall Castle został zbudowany w roku 1874 dla młodszego z dwóch braci Johnstone – James’a. Prace konstrukcyjne były prowadzone pod kierunkiem John’a Foukes’a i Frances Mackison.
James postanowił ulokować swoją nową rezydencję na zboczu wzgórza Myreton Hill, na tyle wysoko, by mieć z niej widok na dwór „Middleton Kerse”, własność starszego brata.
W roku 1906 prowadzący wraz z bratem interesy w branży stoczniowej oraz włókienniczej, na skutek gorszej koniunktury utracił większą część swojego majątku. W związku z tym, został zmuszony do sprzedaży Broomhall. W wykupionym przez organizację Italian Riding School zamku przez kolejne cztery lata funkcjonowała szkółka jeździecka. Następnie, w roku 1910 Broomhall został przejęty przez Clifford Park Preparatory School, prywatną szkołę przygotowującą chłopców z bogatych rodzin do podjęcia dalszej nauki w szkołach średnich. Uczelnia ta działała do roku 1941.
Wówczas, jeden z szkolnych wychowawców (niemieckiego pochodzenia) zabrał wszystkich uczniów na nocną wyprawę na szczyt wzgórza Myreton. Opustoszały zamek, wraz z wieloma posiadłościami w mieście Cumbernauld zostały następnie podpalone przez pozostających w Szkocji agentów niemieckiego wywiadu.
Miało to zapewnić niemieckim bombowcom zarówno bezpieczny przelot nad wzgórzami Ochil Hills, jak i ułatwić im bombardowanie licznych stoczni ulokowanych nad rzeką Clyde.
Całkowicie zniszczony Bromall Castle pozostał w tym stanie, aż do roku 1985. Odbudowany wówczas, aż do roku 2003 pełnił funkcję domu opieki.
Wykupiony następnie przez prywatnego inwestora, do chwili obecnej mieści niewielki hotel oraz restaurację. Dodatkowo w Bromhall organizowane są śluby.

Więcej infromacji można znaleźć pod adresami:
http://www.broomhallcastle.co.uk/ oraz http://www.broomhallcastleweddings.com/

oraz telefonem:  (+44) 01259 763360

Status:

Zaledwie pięć niewielkich fragmentów starego muru jest dziś jedyną pozostałością królewskiego zamku Clunie. Wybudowany został on na mierzącym 90 na 40 metrów szczycie dość wysokiego wzgórza, położonego nad brzegiem jeziora Clunie. Sam zamek, który najprawdopodobniej był dość dużym budynkiem ulokowany został w południowej części tego wzniesienia. Obecnie nie ma jednak żadnej możliwości ustalenia jego rzeczywistego wyglądu. Zachowane fragmenty zdają się być jednak pozostałością istniejącego w tej części wzgórza i broniącego głównej drogi prowadzącej (od południowej strony) na jego szczyt, budynku bramnego. W latach 70-tych XX wieku na zachodniej krawędzi szczytu widoczne wciąż były, przykryte darnią, fundamenty kurtynowego muru. Po roku 1975 zostały one jednak zniszczone wskutek prowadzonych tutaj wykopalisk. W kilku innych miejscach wzgórza widać charakterystyczne wzniesienia i dołki, które mogą stanowić pozostałość kolejnych budynków zamkowych. Dodatkową ochronę zamku stanowiły przekopane wokół całego wzgórza kolejne linie tarasów. Możliwe, że najniższy i najszerszy z nich, położony od północnej strony nie pełnił jednak funkcji obronnych, a był wykorzystywany jako ogród lub sad.

Historia zamku Clunie

Pierwsza wzmianka o Clunie w Stormont pochodzi z roku 849. Wedle tych przekazów istniejący w tym miejscu zamek miał pełnić rolę letniej rezydencji dla pierwszego króla Szkotów – Kenneth’a MacAlpin’a (zm. 858). Wydaje się całkiem prawdopodobnym, że był to typowy gródek stożkowaty.
W późniejszym okresie, w jego miejscu powstał kolejny, tym razem już kamienny zamek wybudowany dla króla Malcolma III Canmore (ok. 1031 – 1093). Ten z kolei, miał przede wszystkim służyć jako myśliwski dwór, wykorzystywany przez monarchę podczas polowań w bogatych w łowną zwierzynę pobliskich lasów Clunie. Kolejna źródłowa wzmianka o królewskiej warowni w Clunie pochodzi z roku 1141. W roku 1296, podczas I-szej z Wojen o Szkocką Niepodległość (1296 – 1328) stacjonował w niej także król Anglii – Edward I (1239 – 1307). W roku 1377 funkcję zarządcy Clunie, w imieniu króla Roberta II (1316 – 1390) pełnił z kolei sir John Ross.
Na przełomie XV i XVI wieku zamek został częściowo rozebrany, a pozyskany w ten sposób materiał wykorzystany do budowy obronno – mieszkalnej wieży, ulokowanej na pobliskiej wyspie na jeziorze Clunie. W roku 1513 George Brown, biskup Dunkeld (ok. 1438 – 1515, budowaniczy wspomnianego nowego zamku) zatrudnił na okres jednego roku czterech robotników do oczyszczenia wzgórza także z pozostałych tam ruin oryginalnej twierdzy. Od tej pory jedyną jej pozostałością są niewielkie fragmenty murów budynku bramnego.

Status:

Wieża Hallbar została najprawdopodobniej wybudowana pod koniec XVI wieku.
Budowla ulokowana jest na planie kwadratu. Długość jej zewnętrznych ścian wynosi około 7.6 metrów. Ich szerokość to natomiast około 1.6 metra. Wieża oryginalnie mieściła pięć kondygnacji. Komunikację pomiędzy nimi zapewniała bardzo unikalna klatka schodowa. Osadzona jest ona w grubości muru i pnie się spiralnie w górę wokół wszystkich kolejnych pięter. Jedynie na drugim piętrze jej bieg jest zastopowany przez przewód kominowy osadzony w centralnej części ściany północnej.
Hallbar posiada dwa główne wejścia. Pierwsze z nich, co także jest dość niezwykłe dla tego typu obiektów, prowadzi z poziomu dziedzińca poprzez wyposażoną w kolebkowe sklepienie piwnicę. Dostęp do kolejnego, osadzonego na pierwszym piętrze zachodniej ściany wejścia (znajduje się ono bezpośrednio ponad wejściem do piwnicy), był możliwy jedynie ze szczytu otaczającego warownię kurtynowego muru.
Na pierwszym piętrze wieży tradycyjnie znajduje się główny hall, pojedyncza komnata o wymiarach 14 metrów kwadratowych. Jest też jedyne pomieszczenie wieży wyposażone w kominek. Kolejne piętra były przeznaczone do prywatnego użytku lorda i jego najbliższej rodziny. Z pewnością służyły one też jako sypialnie. Co ciekawe komnata na trzecim piętrze, podobnie do piwnicy posiada kolebkowe sklepienie. Miało ono utrzymywać ciężar dachu.
Wspomniane wyżej schody prowadzą, aż do osadzonej na południowo – wschodnim rogu wieży niewielkiej stróżówki z interesującym czterospadowym (piramidalnym) daszkiem. Z niej następnie był możliwy dostęp do wschodniego odcinka chodnika obronnego. Wejście na jego zachodni fragment prowadził wprost z dodatkowego pomieszczenia mieszkalnego ulokowanego na poddaszu. Otaczający go parapet jest wysunięty nieco poza lico głównego muru. Na północnym szczycie wieży znajduje się jej kolejny ciekawy element Hallbar, mianowicie gołębnik. Oparty jest on o przewód kominowy, co pozwalało ogrzać gniazda w trakcie zimy. Oryginalnie dostęp do niego był możliwy z poziomu drewnianej galerii. Z kolei na południowym szczycie znajduje się niewielkie mansardowe okienko.
Widoczny na zachodniej elewacji wykusz latrynowy pochodzi z czasów odbudowy wieży w XIX wieku.
Położony na południe od wieży, oryginalnie otoczony obronnym murem dziedziniec, posiada wymiary 30 na 13 metrów.

Historia Hallbar Tower

Baronia Braidwood, w skład której wchodziła posiadłość Hallbar została nadana John’owi de Monfod przez króla Roberta Bruce (ur. 1274 – zm. 1329) w roku 1326. W roku 1581 ziemie te przeszły na własność Harie Stewart’a of Gogar, brata James’a Stewart’a of Bothwellmuir (zm. 1595), który w tym czasie pełnił obowiązki przynależne tytułowi hrabiego Arran. Przyczyną tego była choroba umysłowa faktycznego 3-ego hrabiego Arran – James’a Hamilton’a (ok. 1532 – 1609). Z tego okresu pochodzi także pierwsza wzmianka o wieży Hallbar. Wydaje się całkiem prawdopodobne, że została ona wybudowana zgodnie z aktem króla James’a V (1512 – 1542) z roku 1535 obligującego każdego właściciela posiadłości, której wartość wynosiła od 100 funtów wzwyż do budowy na niej obronnej rezydencji. Niedługo później Braidwood i Hallbar przeszły na własność John’a Maitland, 1-ego Lorda Maintland of Thirlestane (1537 – 1595). Kolejny ich właściciel – James Douglas, 2-gi markiz Douglas (ok. 1646 – 1700) w roku 1681 sprzedał obydwie posiadłości George’owi Lockhart of Lee Castle (of Carnwath, ok. 1630 – 1689). Jego rodzinne ziemie przylegały do Brainwood od południowej strony.
Od połowy XIX wieku wieża Hallbar znajdowała się już w stanie poważnej ruiny. W roku 1861, ówczesny właściciel Lee Castle sir Norman MacDonald – Lockhart, 4-ty Baronet (1845 – 1870) podjął decyzję o odbudowie Hallbar. Podczas prowadzonych pod nadzorem doktora Daniela Reid Rankin’a of Carluke (1805 – 1882) prac restauracyjnych szczególną uwagę zwrócono na odbudowę w oryginalnym stylu górnych partii wieży. Odremontowano wówczas kamienny parapet, stróżówkę, obydwa szczyty oraz główny dach.
Przywrócona do swoich czasów świetności wieża została następnie oddana do wynajmu. Jednym z jej najbardziej znanych mieszkańców był pastor Neville Donaldson z katedry w Glasgow, który mieszkał w Hallbar na przełomie lat 50-tych i 60-tych XX wieku. Kiedy ostatni najemca opuścił wieżę w roku 1984, ta stając się łatwym celem wandali, ponownie popadła w ruinę.
Chociaż wciąż pozostaje własnością rodu Lockhart of Lee, to od roku 1998 zarządza nią fundacja „Vivat Trust”. Za jej staraniem Hallbar została ponownie odnowiona i obecnie jest wynajmowana jako elegancka rezydencja wczasowa.

Dodatkowe informacje na temat wynajmu Hallbar Tower można znaleźć na stronie „Viva Trust”:
http://vivat-trust.org/index.php

Status:

Stane Castle, niewielka wieża mieszkalno – obronna została wybudowana na początku XVI wieku przez Williama Montgomerie, trzeciego z kolei syna Hugh’a Montomerie, 1-ego hrabiego Eglinton (ur. ok. 1460 – zm. 1545).
Prostokątny w rzucie budynek posiada wymiary 9.4 na 7.3 metrów. Szerokość jego murów mierzy około 1.3 metra.
W roku 1750, ówczesny właściciel Stane – sir Alexander Montgomerie, 10-ty hrabia Eglinton (1723 – 1769) odbudował zniszczoną wieżę, przy okazji jednak drastycznie zmieniając jej ogólny wygląd. W górnych partiach każdej ze ścian dodał zatem po jednym dużym, ostrołukowym oknie o szerokości 1.3 metra. Z kolei poniżej nich, zostałe ulokowane wykonane w tej samej formie i rozmiarze bleny (ślepe okna).
Oryginalnie wieża mieściła cztery piętra. Dodatkowe pomieszczenie mieszkalne lub magazyn mogło znajdować się także na poddaszu.
Ulokowana na parterze spiżarnia oryginalnie posiadała kolebkowe sklepienie. Kolejne piętra były już oddzielone od siebie drewnianymi stropami. Główne wejście do wieży znajdowało się na pierwszym piętrze ściany południowej, na wysokości około 2.4 metrów. Dostęp do tego poziomu oryginalnie prowadził poprzez drewniane, łatwe do usunięcia w przypadku zagrożenia, schody. Z kolei komunikację pomiędzy poszczególnymi piętrami zapewniały spiralne schody osadzone w północno – wschodnim rogu wieży. Wokół jej szczytu poprowadzony został także, wysunięty nieco poza lico głównego muru parapet z narożnymi, otwartymi wieżyczkami.
Zachowane oryginalne okna Stane, w odróżnieniu od dodanych przez sir Alexandra są raczej niewielkich rozmiarów. Na zachodniej elewacji wieży można także dostrzec herbowy hrabiów Eglinton. Co ciekawe jednak, jego podstawowe elementy: pierścienie (reprezentujące rodzinę Eglinton) oraz fleur-de-lis zostały tutaj błędnie umieszczone „do góry nogami”.
Obecnie niestety nie ma dostępu do wnętrza wieży. Fragmenty jego górnych partii można jednak podziwiać przez otwarte, górne okna.

Historia Stane Castle 

Pierwsza wzmianka o baronii Stanecastle pochodzi z roku 1363. Chociaż jej wcześniejsza historia nie jest zbyt dobrze znana, to przyjmuje się, że swoje początki mogła mieć jeszcze w czasach rzymskich. Występujący w jej nazwie wyraz „stane”, czyli „kamień” (angielski – „stone” lub nordycki „steinn”) może odnosić się do jakiejś kamiennej budowli wybudowanej przez stacjonujących  w latach 73 – 213 na terenach dzisiejszej Szkocji – Rzymian. Równie jednak dobrze, ta bliżej niezidentyfikowana budowla mogła powstać w późniejszych czasach.
W kolejnych latach – William Fraunces de le Stane ufundował kaplicę pod wezwaniem St Bridget (świętej Brygidy). Miała się ona znajdować na prawym brzegu rzeki Annwick Water, na mokradłach w pobliżu Stane.
Pierwszy zamek Stane został wybudowany około roku 1471 przez rodzinę Francis (potomków Williama Fraunces). W roku 1508 na podstawie kontraktu małżeńskiego pomiędzy Elizabeth Francis of Stane, córką Roberta Francis’a of Stane i William’em Montgomerie posiadłość Stane przeszła na własność rodu Montgomerys of Greenfield. William był też najbardziej prawdopodobnym budowniczym wieży Stane. Powstała ona około roku 1520. W roku 1570 wnuk Williama sprzedał ją swojemu kuzynowi – Hugh’owi Montgomerie, 3-emu hrabiemu Eglinton (po 1536 – 1585).
W roku 1750 poważnie już wówczas zrujnowany budynek w dość ekscentrycznym stylu odbudował sir Alexander Montgomerie, 10-ty hrabia Eglinton.
Z zachowanego dokumentu „The Toll Road Act” (podatku drogowego) z roku 1774 wynika, że w pobliżu zamku istniał wówczas ring przeznaczony do walk… kogutów.
W roku 1851 sir Archibald Montgomerie, 13-ty hrabia Eglinton, 1-szy hrabia Winton (1812 – 1861) na drodze wymiany pozyskał posiadłość Knadgerhill (w zamian za Bogside Flats), co pozwoliło mu na poprowadzenie nowej drogi, tzw. Long Drive z głównej siedziby rodu – Eglinton Castle do posiadłości Stanecastle.
W latach 1781 – 1782 w pobliżu wieży miał podobno często spacerować najsłynniejszy szkocki poeta – Robert Burns (1759 – 1796), mieszkający wówczas w pobliskim Irvine.
Stanecastle został też kilkakrotnie wspomniany w trzytomowym dziele „Ringan Gilhaize” (wyd. 1823), autorstwa miejscowego pisarza John’a Galt’a (1779 – 1839).
Współcześnie stowarzyszenie „The Montgomery Society of Scotland” planowało utworzenie w Stane Castle głównej siedziby i muzeum klanu Montgomery (Montgomerie). Plany te ostatnicznie nie zostały zrealizowane.
Chociaż wieża wciąż stanowi własność rodu hrabiów Eglinton, to w momencie, gdy nie było chętnych do jej odnowienia, niezbędne prace naprawcze przeprowadził lokalny urząd miasta.

Stane Castle można podziwiać (tylko z zewnątrz) o każdej rozsądnej porze. Dostęp jest możliwy od strony ulicy Stanecastle Road.

Status: – * – Własność prywatna.
Typ: Gródek stożkowaty (Motte and bailey castle)
Data:  od XII wieku.
Położenie: W mieście Carnwath, na polu golfowym Carnwath Golf Club. Ayr, Renfrew & Lanark
Numer według map “Ordance Survey”: NS 974466

Carnwath Motte został zbudowany w XII wieku.
Średnica podstawy tego bardzo nietypowego gródka stożkowatego mierzy 40 metrów. Średnica szczytu to z kolei 13.5 metrów. Jego pełna wysokość wynosi natomiast około 9 metrów.
Carnwath, w odróżnieniu od większości tego typu obiektów, z każdej strony posiada bardzo strome ściany. Fakt ten oczywiście bardzo utrudniał, o ile całkowicie uniemożliwiał wejście na jego szczyt. W tej sytuacji dostęp do ulokowanej na nim jedno lub dwupiętrowej wieży był możliwy jedynie przez… wnętrze kopca.
Wydrążony u jego podstawy tunel prowadził zatem do osadzonych w samym środku nasypu drewnianych spiralnych schodów, dzięki którym możliwe było przejście do części mieszkalnej.
Zewnętrzną ochronę kopca stanowiły dość głęboka fosa oraz zewnętrzny nasyp. Ten z pewnością był także wyposażony w masywną palisadę.

Carnwath został wybudowany przez Williama de Somerville lub jego syna, także Williama.
William de Somerville przybył do Szkocji na zaproszenie króla Davida I (ur. 1083/1085 – zm. 1153). W roku 1136 był jednym z świadków aktu założycielskiego słynnego opactwa Melrose. Z tego okresu zachowały się także wzmianki o datkach jakie William przekazał na rzecz klasztorów w Dunfermline i Kelso. Zmarł w roku 1142 i został pochowany w Melrose.
Jego syn był świadkiem darowizny króla Davida I na rzecz opactwa Kelso. Poświadczał także kilka statutów jego następcy – króla Malcolma IV (1141 – 1165). William zmarł w roku 1161.
Najprawdopodobniej w drugiej połowie XII wieku de Somervilles opuścili Carnwath i przenieśli się do nowej rezydencji – Couthalley Castle.

Podczas przeprowadzonych w pobliżu Carnwath Motte badań archeologicznych odkryto fragmenty naczyń oraz monety (między innymi angielskie srebrne pensy z czasów króla Edwarda I (1239 – 1307)) z XII i XIII wieku.

Carnwath Motte znajduje się na terenie pola golfowego „Carnwath Golf Club”.